Czy urazy mózgu mogą wpływać na zmianę zachowania i osobowości?


W marcu zostałam potrącona na pasach a uderzenie samochodu spowodowało, że z dużą siłą upadłam na asfalt. Pamiętam, że po przebudzeniu i uświadomieniu sobie, że mam zakrwawioną głowę i uraz nogi, zaczęłam analizować, który obszar mózgu może być ewentualnie uszkodzony i jakie są tego konsekwencje. W tamtym momencie wolałam mieć połamaną kończynę niż jakikolwiek uraz mózgu. Dlaczego?

Kiedy uszkodzisz swój mózg, uszkodzeniu ulegnie też twój umysł i właściwie wszystko inne w twoim życiu, w tym ciało. Konkretne części mózgu odpowiadają za pewne zachowania. Zaburzenia  w danej części mózgu powodują określone problemy z zachowaniem. Z badań wynika, że osoby które doznały urazu mózgu, nawet lekkiego, często mają zaburzenia emocjonalne, behawioralne czy poznawcze. Zazwyczaj jednak takie urazy pozostają niezauważone, ponieważ skany mózgu są rzadko zlecane przez lekarzy czy psychologów.

Weźmy choćby chorobę Alzheimera, która zdecydowanie jest chorobą mózgu. Czy cierpiący na nią ludzie doznają szkody na umyśle? Tak, w miarę nasilania się objawów. Kiedy traci się tkankę mózgową, traci się pamięć i zdolność do racjonalnego myślenia. W mózgu osoby cierpiącej na chorobę Alzheimera:
  1. Kora mózgowa kurczy się, powodując uszkodzenie obszarów odpowiedzialnych za myślenie, planowanie i pamięć.
  2. Szczególnie widoczne jest silne zmniejszenie hipokampu - obszaru kory mózgowej, odgrywającego kluczową rolę w tworzeniu nowych wspomnień.
  3. Komory mózgowe (przestrzenie wypełnione płynem mózgowym) ulegają powiększeniu.

W książce Zmień swój mózg, zmień swoje ciało neurolog kliniczny dr Daniel Amen opisuje przypadek bliźniaczek jednojajowych. Łączą je te same geny, rodzice i sposób wychowania. Jednak żyją i wyglądają zupełnie inaczej. Mary jest w dobrej kondycji fizycznej, pracuje umysłowo i odnosi sukcesy, posiada męża i dzieci. Katie ma dużą nadwagę, ledwo ukończyła szkołę średnio, cierpiała na depresje i napady złości, nie potrafi wytrwać dłużej w żadnej pracy ani związku. 

Mary i Katie przeszły tomografię głowy, by porównać ich mózgi. Okazało się, że Mary ma bardzo zdrowy mózg, zaś u jej siostry widać było zmiany świadczące o urazie w korze przedczołowej i płatach skroniowych. Lekarz zapytał się czy Katie przeszła jakiś poważny uraz głowy. I rzeczywiście jako 10-latka spadła z piętrowego łóżka na główkę, co skutkowało utratą przytomności. Prawdopodobnie ten uraz sprawił, że Katie miała mniejsze rezerwy mózgowe, co mogło spowodować  większą podatność na stres niż u jej siostry.

Mózg mordercy

Profesor Adrian Raine w publikacji The Anatomy of Violence. The biological roots of crime opisuje własne badania nad mózgami przestępców. Udowodnił on, że zaburzenia w funkcjonowaniu kory przedczołowej u morderców są faktem. Czy w takim razie skany mózgu powinny być badaniem profilaktycznym jak badania krwi? W bezwzględnego mordercę, a już na pewno innego człowieka może zmienić nas np.guz mózgu w zależności od jego umiejscowienia. 

Pojawia się również odwieczne pytanie - w jakimi stopniu na budowę mózgu wpływają geny a na ile jest to wpływ wychowania i środowiska. 
(Polecam artykuł w aktualnym wydaniu specjalnym magazynu Charaktery - W mózgu przestępcy, str.20. lub wywiad na stronie http://www.gazetaprawna.pl/artykuly/914428,jak-dziala-mozg-przestepcy-wywiad-z-wojciechem-glacem.html)



Zaburzenie rozwoju i aktywności kory przedczołowej oraz płatów skroniowych widoczne u przebadanych morderców.

Kluczowe części mózgu i ich wpływ na zachowanie

Poniżej zaprezentowane jest krótkie omówienie poszczególnych części mózgu, które mają wpływ na twoje zachowanie. Urazy mózgu i zaburzenia aktywności poszczególnych rejonów mogą prowadzić do zmian osobowości lub niekontrolowanych zachowań.



Poszczególne części mózgu sprawdź w podanej prezentacji: https://slideplayer.pl/slide/12207351/


Kora przedczołowa
Znajduje się w przedniej części mózgu i nadzoruje zarówno jego pozostałe obszary jak i całe ciało. Odpowiada za: 
  • koncentrację, 
  • planowanie, 
  • ocenę sytuacji, 
  • kontrolowanie impulsów, 
  • doprowadzanie zadań do końca 
  • oraz EMPATIĘ
Niska aktywność w korze przedczołowej wiąże się z osłabioną koncentracją, zaburzeniami uwagi, impulsywnością, brakiem wyraźnych celów i odkładaniem wszystkiego na później. Alkohol obniża tę aktywność, dlatego ludzie pijani nie myślą o konsekwencjach. Zażywanie długoterminowo alkoholu upośledza ten obszar.

Przedni zakręt obręczy
Biegnie wzdłuż wewnętrznej części płatów czołowych i umożliwia nam przenoszenie uwagi z jednego obiektu na drugi oraz elastyczność i przystosowywanie się do zmian, kiedy jest to potrzebne. Osoby z nadmierną aktywnością w tym obszarze mają tendencję do: 
  • uporczywego trzymania się negatywnych myśli lub zachowań, 
  • zamartwiania się, 
  • żywienia urazy 
  • oraz kłótliwość i stawianie oporu. 
Mogą być także bardziej podatne na obsesje albo zmagać się z kompulsywnymi zachowaniami, a także zaburzeniami odżywiania, takimi jak anoreksja.

Układ limbiczny
Położony w pobliżu środka mózgu, bierze udział w regulacji emocji. Nieprawidłowości w tej części mózgu wiążą się z zaburzeniami nastroju. Osoby, u których zaobserwowano niższą aktywność tego obszaru, mają na ogół bardziej pozytywne nastawienie i są pełne nadziei. 
Przy nadczynności układu limbicznego negatywne nastawienie bierze górę, a także obniża motywację i chęć do działania oraz obniża samoocenę, wzmacniając poczucie winy i bezradności.

Jądra podstawy
Otaczające układ limbiczny jądra podstawy odpowiadają za integrację myśli, uczuć, ruchu. Ta część mózgu decyduje o poziomie lęku i niepokoju odczuwanego przez daną osobę. Nadmierna aktywność oznacza zazwyczaj zmaganie się z lękami i objawami stresu psychicznego, takimi jak bóle głowy czy brzucha oraz napięcia mięśni. Niska aktywność może wiązać się z brakiem motywacji. Ten obszar bierze także udział w odczuwaniu przyjemności i euforii. To na niego oddziałuje kokaina. Uaktywniają go również ciastka i inne słodycze. 

Płaty skroniowe
Położone są pod skrońmi, za uszami. Odpowiadają za język, pamięć krótkotrwałą, stabilność nastroju i panowanie nad sobą. Są współodpowiedzialne za rozpoznawanie i nazywanie obiektów. Zaburzenia w płatach skroniowych prowadzą do problemów z pamięcią, chwiejnego nastroju i BRAKU OPANOWANIA.

Płaty ciemieniowe
Biorą udział w przetwarzaniu bodźców sensorycznych i orientacji w przestrzeni. To przez nie przebiega tzw. strumień grzbietowy, umożliwiający rozpoznanie umiejscowienia obiektów - dzięki niemu możesz trafić po ciemku do łazienki. Płaty ciemieniowe to jedne z pierwszych obszarów uszkadzanych przez chorobę Alzheimera, dlatego cierpiące na nią osoby często się gubią. 
Nieprawidłowości w tej części mózgu stwierdzono także przy zaburzeniach odżywiania i zaburzeniach postrzegania swojego ciała - jak u anorektyków, którym wydaje się, że są grubi.

Płaty potyliczne
Znajdują się w tylnej części mózgu i odpowiadają za wzrok oraz przetwarzanie wizualne.

Móżdżek
Uczestniczy w koordynacji ruchowej oraz koordynacji procesów myślowych i kontroluje szybkość przetwarzania danych. Problemy w móżdżku oznaczają zaburzenia koordynacji ruchowej, oczopląs, drżenia mięśni, spowolnione przetwarzanie danych oraz trudności z nauką. Alkohol ma bezpośredni toksyczny wpływ na tę część mózgu. 

Oczywiście nie jest to kompleksowy przekrój budowy i funkcji mózgu. Warto jednak zadbać o ten wyjątkowy organ za pomocą odpowiedniej diety, ruchu, pozytywnych emocji oraz poprzez unikanie stresu oraz zachowań i substancji prowadzących do jego degeneracji.

Źródła:

Share on Google Plus
    Blogger Comment
    Facebook Comment

2 komentarze:

  1. O mózgu można długo i wiele. Zadziwiające "narzędzie".

    OdpowiedzUsuń
  2. Zawsze mnie zastanawiało jak to jest kiedy na tomografii się okazało że człowiek nie ma znacznej części mózgu a jego życie i funkcje poznawcze nie odbiegają od normy. Słyszałem o pojedynczych takich przypadkach?Czy nauka tłumaczy jakoś takie przypadki?

    OdpowiedzUsuń

Wpisz swoje imię, wybierając pole NAZWA z listy. Możesz komentować za pomocą konta FB, klikając Facebook Comment. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin strony.