Jakie cechy składają się na psychopatię? Psychopata psychopacie nierówny


Psychopatia to złożone zaburzenie osobowości, na które składa się wiele powiązanych ze sobą elementów tworzących cztery wymiary: interpersonalny, afektywny, behawioralny i antyspołeczny. Razem tworzą niebezpieczną miksturę. Ale które z tych wymiarów są najważniejsze? Czy ktoś, kto uzyskał wysoki wynik w wymiarze antyspołecznym, a niski w wymiarze interpersonalnym jest bardziej czy mniej psychopatyczny, niż ten, kto ma odwrotne wyniki?

Minęły już trzy dekady, odkąd psychopatię uznano oficjalnie za zaburzenie osobowości. W 1980 roku Robert Hare opublikował Skalę Obserwacyjną Skłonności Psychopatycznych. W 1991 skalę poprawiono i od tamtej pory istnieje jako Zrewidowana Skala Obserwacyjna Skłonności Psychopatycznych (Psychopathy Checklist Revised, w skrócie PCL-R).

Jest to kwestionariusz złożony z 20 pytań, mksymalna liczna punktów jaką można uzyskać to 40 - każda pozycja oceniana jest w 3-punktowej skali (0 oznacza brak cechy, 1 niepewność co do występowania cechy, 2 występowanie cechy).

Większość z nas uzyskuje w teście  średnio dwa punkty. Wynik pozwalający zakwalifikować badanego jako psychopatę to 27 lub więcej punktów.

Antyspołeczne zaburzenie osobowości a Psychopatia


Według klasyfikacji DSM-IV Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego psychopatia zalicza się do Antyspołecznego Zaburzenia Osobowości (AZO), czyli:

Zaburzenia osobowości typu B (zaburzenia dramatyczno-niekonsekwentne), charakteryzującym się lekceważeniem norm współżycia społecznego, agresywnością i impulsywnością, beztroskim stwarzaniem zagrożenia dla siebie i innych, obrażaniem, krzywdzeniem, okradaniem, okłamywaniem innych ludzi, brakiem odpowiedzialności i zdolności do oceny skutków swoich czynów, ubóstwem emocjonalnym, niskim poziomem empatii i poczucia winy po wyrządzeniu komuś krzywdy oraz innymi zachowaniami aspołecznymi.

Kryteria:

  • Utrzymujący się wzorzec braku poszanowania i pogwałcenia praw innych ludzi, pojawiający się po 15. roku życia, przejawiający się przynajmniej trzema z poniższych kryteriów:
  • niezdolność do podporządkowania się normom społecznym opisującym zachowania zgodne z prawem, objawiająca się wielokrotnie dokonywanymi czynami stanowiącym podstawę aresztowania;
  • wielokrotne dopuszczanie się kłamstw, używanie pseudonimów przestępczych lub oszukiwanie innych dla zysku albo przyjemności;
  • impulsywność, niezdolność planowania;
  • skłonność do rozdrażnienia i agresja wyrażająca się w notorycznych bójkach i napaściach;
  • brak troski o bezpieczeństwo własne lub innych;
  • brak odpowiedzialności, wyrażający się niezdolnością spełnienia wymogów zachowania w pracy zawodowej lub w dotrzymywaniu zobowiązań finansowych;
  • brak poczucia winy wyrażający się obojętnością lub racjonalizacją wyrządzania krzywdy, szkodzenia i okradania innych;
  • osoba musi mieć przynajmniej 18 lat;
  • udokumentowane zaburzenia zachowania, które pojawiały się przed 15 rokiem życia;
  • zachowanie antyspołeczne nie pojawia się wyłącznie w trakcie schizofrenii lub epizodu manii.

Ale czy na pewno antyspołeczne zaburzenie osobowości jest tym samym, co psychopatia? Wielu teoretyków twierdzi, że nie. Choć pewne cechy nakładają się, pojawia się również fundamentalna różnica:

  • w przypadku AZO nacisk położony jest na wzorzec zachowań "społecznego dewianta"
  • w przypadku psychopatii - na zaburzenie emocjonalne, na pozbawioną empatii i lęku osobowość.

Dla przykładu, według Roberta Hare'a 80%-85% osadzonych  spełnia kryteria AZO, podczas gdy tylko 20% z nich można zakwalifikować jako psychopatów. Ale mniej więcej 50% najpoważniejszych przestępstw (morderstwa, gwałty) popełniają właśnie psychopaci (i raczej będą je popełniać w przyszłości). Recydywa u więźniów psychopatycznych jest 3-krotnie większa.
Podsumowując - na każde cztery osoby, u których  zdiagnozowano AZO - przypada jeden psychopata. Ale każdy psychopata posiada cechy antyspołecznego zaburzenia osobowości.

Dlaczego psychopata psychopacie nierówny?


Osoby z psychopatią będą się od siebie różnić. Każdy z nich może uzyskać pododbny wynik na skali, jednak dzięki innym cechom nabije te punkty. Suwaki na poszczególnych wymiarach mogą różnie przesuwać się, dając ten sam wynik. Dużo punktów z wymiaru interpersonalnego i wymiaru afektywnego pozwoli nam otrzymać skutecznego (i bezwzględnego) szefa, snajpera, chirurga etc, ale już nie przestępcę. Różne kombinacje cech dadzą nam w efekcie różne typy psychopatów.

WYMIAR INTERPERSONALNY
1. łatwość wysławiania się i powierzchowny urok
2. przesadne poczucie własnej wartości
3. patologiczna kłamliwość
4. skłonność do oszukiwania i manipulacji

WYMIAR AFEKTYWNY
1. brak wyrzutów sumienia i poczucia winy
2. płytkość uczuć
3. chłód emocjonalny
4. brak empatii emocjonalnej
5. brak poczucia odpowiedzialności za własne czyny

WYMIAR BEHAWIORALNY
1. potrzeba stymulacji, podatność na znudzenie
2. pasożytniczy styl życia
3. brak realistycznych celów długoterminowych
4. impulsywność
5. nieodpowiedzialność

WYMIAR ANTYSPOŁECZNY
1. słaba kontrola zachowania
2. problemy z zachowaniem we wczesnym wieku
3. przestępczność w okresie niepełnoletności
4. przestępcza wszechstronność

W jakich zawodach dominują psychopaci?


Kevin Dutton wyodrębnił 7 kluczowych cech psychopatii, które stosowane z rozwagą i w stosownej ilości mogą nam pomóc zdobyć dokładnie to, co chcemy - sprawić byśmy odpowiadali na wyzwania nowoczesnego świata, zamiast na nie reagować. Te cechy mogą doprowadzić nas do współczesnego sukcesu lub w za dużych ilościach...zamienić nas w potwora. Wartość tego zestawu całkowicie zależy od sposobu, w jaki się go używa - bo natężenie poszczególnych cech może być różne:
1. Bezwzględność
2. Urok
3. Skupienie
4. Odporność psychiczna
5. Nieustraszoność
6. Uważność
7. Działanie

W których zawodach kumulacja tych cech jest najwyższa?



Źródło: Tezy oraz dane do grafik pochodzą z książki - Mądrość psychopatów - Kevin Dutton
Opis Antyspołecznego zaburzenia osobowości: Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne, DSM-IV, 1994, za: M. Seligman, D. Rosenhan (2003) Psychopatologia, wyd. Zysk i S-ka, ​ISBN 83-7298-441-7​



Share on Google Plus
    Blogger Comment
    Facebook Comment

2 komentarze:

  1. z tej tabeli wynika, że w USA wśród polityków i rządzących oczywiście, że nie ma psychopatów, ani jednego, szczególnie u samej góry! ;) napadanie przez USA na kolejne kraje i bombardowanie ich to dowód na psychiczne zdrowie ich mocodawców

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nie jest łatwo zachęcić polityków do wypełniania tego typu testów. Jednak zawód sam w sobie zalicza się do kategorii pierwszej - wyższa kadra zarządzająca.

      Usuń

Wpisz swoje imię, wybierając pole NAZWA z listy. Możesz komentować za pomocą konta FB, klikając Facebook Comment. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin strony.