Znasz już sześć podstawowych emocji? Czas na ich kombinacje, czyli 21 ekspresji mimicznych


Paul Ekman, amerykański psycholog, wyróżnił sześć podstawowych emocji - radość, zaskoczenie, złość, smutek, strach i wstręt. Zgodnie z jego teorią wyrazy mimiczne, charakterystyczne dla poszczególnych emocji, są uniwersalne kulturowo. Na całym świecie ludzie w taki sam sposób wyrażają poprzez aktywność mięśni twarzy radość, smutek czy złość (pogarda nie dla każdej kultury jest uniwersalna).

Ekman wyodrębnił mięśnie zaangażowane w ekspresję każdej z podstawowych emocji. Opracował System Kodowania Ruchów Mimicznych, czyli program, który rozkłada poszczególne ekspresje mimiczne na tzw. jednostki akcji (AU). Przykładowo AU 1 oznacza uniesienie wnętrza brwi, AU 9 marszczenie nosa, AU 11 delikatne uniesienie kącika ust. Każda z sześciu podstawowych emocji cechuje się specyficzną aktywnością poszczególnych mięśni twarzy. 

Sześć emocji, czy dwadzieścia jeden?


W rzeczywistości istnieje więcej niż sześć podstawowych emocji. Często nasze stany emocjonalne są połączeniem kilku afektów. Można jednocześnie odczuwać wstręt i złość, gniew i zaskoczenie, strach i radość. Taka kombinacja różnych emocji znajduje również wyraz w ekspresji mimicznej. Profesor Aleix Martinez z Ohio State, przeprowadził badania, w których dowiódł istnienia piętnastu dodatkowych emocji. Powstają one wskutek połączenia dwóch lub więcej emocji podstawowych. 
Oprócz sześciu podstawowych emocji, zespół Martineza wyróżnił także takie stany jak radosne zaskoczenie (połączenie radości i zaskoczenia), gniewne zaskoczenie (połączenie gniewu i zaskoczenia), smutną złość, radosne obrzydzenie, gniewne obrzydzenie, nienawiść itd. 

Emocje złożone możemy zaobserwować w wielu codziennych sytuacjach. Powszechnym zjawiskiem jest jednoczesne odczuwanie radości i smutku, na przykład podczas wzruszającego zdarzenia, takiego jak opuszczenie rodzinnego domu przez dzieci, w celu rozpoczęcia nauki na uniwersytecie w innym mieście. Można jednocześnie odczuwać złość i smutek, odnosząc porażkę w dziedzinie, w którą włożyło się wiele wysiłku. Podczas przejażdżki na kolejce górskiej w wesołym miasteczku boimy się i cieszymy równocześnie. Sześć podstawowych emocji to zbyt mało, aby opisać złożoność ludzkiego życia wewnętrznego. Profesorowi Martinezowi udało się udowodnić, że złożone emocje są nie tylko przez ludzi odczuwane, ale także znajdują wyraz w ekspresji mimicznej. 


Emocje złożone 


Zespół Martineza przeprowadził eksperyment, w którym wzięło udział 230 osób. Badanym przedstawiono potencjalne sytuacje, które mogłyby wywołać ekspresje mimiczne (np. „wyobraź sobie, że dostałeś niespodziewane, dobre wieści”). Zadanie polegało na „zrobieniu” odpowiedniej „miny”, pasującej do zaprezentowanego zdarzenia. W efekcie zgromadzono około 5 tysięcy zdjęć, które następnie przeanalizowano za pomocą, stworzonego przez Ekmana, Systemu Kodowania Ruchów Mimicznych. W wyniku analizy udało się wyodrębnić sześć, wspominanych wcześniej, emocji podstawowych oraz piętnaście dodatkowych, które zespół Martineza nazwał emocjami złożonymi (compound emotions). 

Zespół Martineza sprawdził, jakie jednostki akcji składają się na poszczególne emocje złożone. Okazało się, że większość z nich stanowi kombinację dwóch emocji podstawowych i wykorzystuje charakterystyczne dla nich mięśnie. Przykładowo na zaskoczenie składa się aktywacja AU 1 (uniesienie wnętrza brwi), AU 2 (uniesienie zewnętrznych części brwi), AU 5 (uniesienie górnych powiek) i AU 26 (opadnięcie szczęki), na radość - AU 6 (uniesienie policzków), AU 12 (wyraźne uniesienia kącika ust) i AU 25 (lekkie rozwarcie ust). Ekspresja wyrażająca szczęśliwe zaskoczenie angażuje AU 12, 1, 2, 5 i 25. 

http://www.pnas.org/content/111/15/E1454.full

Analiza zdjęć, wykonana za pomocą Systemu Kodowania Ruchów Mimicznych, pozwoliła także na określenie stopnia, w jakim poszczególne emocje są uniwersalne. Okazało się, że wszystkie z dwudziestu jeden emocji, wyróżnionych przez zespół Martineza, są w taki sam sposób wyrażane poprzez ekspresję mimiczną przez większość badanych. Przykładowo emocja radości w 99 procentach przypadków była tak samo okazywana przez uczestników badania, a szczęśliwe zaskoczenie w 93 procentach. 

Zespół Martineza dowiódł także, że emocje złożone są na ogół z łatwością rozpoznawane przez ludzi, nawet w warunkach obciążenia poznawczego. Badanym przedstawiono listę dwudziestu jeden nazw emocji, z których mieli wybrać jedną, pasującą do zaprezentowanego obrazka. Okazało się, że zarówno przedstawiciele Zachodu, jak i Wschodu osiągnęli identyczne wyniki. Obu grupom udało się poprawnie rozpoznać średnio dziewiętnaście z dwudziestu jeden emocji zaprezentowanych na zdjęciach. Błędy pojawiające się podczas identyfikacji emocji złożonych wynikają z podobnej aktywności poszczególnych mięśni twarzy. Gniewne zaskoczenie w 11% przypadków mylone jest ze wstrętem, co znajduje wytłumaczenie w analizie zaangażowanych w te emocje jednostek akcji (AU). Co więcej, okazało się, że niektóre emocje są rozpoznawane znacznie szybciej i trafniej niż pozostałe. Profesor Martinez uważa, że konieczne są dalsze badania, aby sprawdzić, dlaczego występuje taka prawidłowość. 

Odkrycie, dokonane przez zespół Martineza, ma duże znaczenie dla badań nad ludzkim poznaniem i komunikacją interpersonalną. Koncepcja emocji złożonych może także znaleźć zastosowanie w dziedzinie sztucznej inteligencji. Przykładowo w Japonii, naukowcy próbują zaprogramować robota, który będzie potrafił w naturalny sposób komunikować się z człowiekiem. Dla płynnej interakcji kluczowe znaczenie ma umiejętność trafnego rozpoznawania emocji, odczuwanych przez ludzi. 
Profesor Martinez uważa, że odkrycie emocji złożonych może zostać wykorzystane w obszarze badania i leczenia zaburzeń psychicznych, takich jak autyzm, który wiąże się z brakiem zdolności do rozpoznawania stanów afektywnych, odczuwanych przez innych ludzi. 

Emocje są nieodłączną częścią naszego życia. Umiejętność ich trafnego rozpoznawania w pozytywny sposób wpływa na przebieg kontaktów interpersonalnych i ułatwia przyjęcie empatycznej postawy. Zespół Martineza pracuje nad stworzeniem programu, który będzie automatycznie identyfikować emocje złożone. Umiejętność rozpoznawania cudzych emocji jest kluczowa dla osób pracujących w zawodach wymagających interakcji z pacjentami cierpiącymi na zaburzenia psychiczne oraz somatyczne. Informacje o stanach wewnętrznych, odczuwanych przez chorych, mogą okazać się przydatne w procesie stawiania diagnozy oraz podczas prowadzenia terapii. Z pewnością odkrycie dokonane przez zespół Martineza ma przełomowe znaczenie dla badań nad emocjami. 


Źródła:

  • Compound facial expressions of emotion; Shichuan Du, Yong Tao, and Aleix M. Martinez http://www.pnas.org/content/111/15/E1454.full
  • Happily disgusted? 15 new emotions; https://www.ksl.com/?sid=29340839
  • Compound facial expressions of emotion: from basic research to clinical applications; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4734882/
  • Computer Maps 21 Distinct Emotional Expressions—Even “Happily Disgusted”; http://researchnews.osu.edu/archive/21emotions.htm
Opracowała: Emilia Jamróz

Jeśli chcesz nauczyć się zauważać i rozpoznawać eskpresje mimiczne to zapraszam na najbliższe szkolenie 
EKSPERT MIKROEKSPRESJI 21.04.2017 w Warszawie
Share on Google Plus
    Blogger Comment
    Facebook Comment

0 komentarze:

Prześlij komentarz

Wpisz swoje imię, wybierając pole NAZWA z listy. Możesz komentować za pomocą konta FB, klikając Facebook Comment. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin strony.