Dominacja lewej lub prawej półkuli mózgu to mit. Asymetria funkcji to lateralizacja



Zgodnie z hipotezą o dominacji półkulowej, u osób, które myślą analitycznie oraz odznaczają się racjonalnością i logiką, lewa półkula dominuje nad prawą. Natomiast dominacja prawej półkuli wiązana jest z kreatywnością, emocjonalnością, uzdolnieniami artystycznymi, wyobraźnią oraz instynktem. Istnieje wiele testów, za pomocą których możesz sprawdzić, która półkula Twojego mózgu jest dominująca. Jednak w rzeczywistości nauka nie dostarcza żadnych dowodów na rzecz hipotezy o dominacji półkulowej. Badania potwierdzają, że dominacja półkulowa to mit, a ludzie w takim samym stopniu wykorzystują obie półkule. 

Naukowcom z Uniwersytetu w Utah udało się obalić mit o dominacji półkulowej. W czasie trwającego dwa lata badania, przeanalizowali oni mózgi ponad 10 tysięcy osób w wieku od siedmiu do dwudziestu dziewięciu lat i nie znaleźli żadnego dowodu na to, że aktywność jednej z półkul przeważa nad aktywnością drugiej. Wszyscy badani, podczas trwania eksperymentu, w równym stopniu używali zarówno prawej, jak i lewej półkuli. Na podstawie analizy skanów mózgów, profesor Anderson i jego współpracownicy stwierdzili, że połączenia między neuronami nie były silniejsze po jednej stronie mózgu niż drugiej.


Odkrycie Sperry’ego - dwie półkule, dwie osobowości 


Mit o dominacji półkulowej prawdopodobnie wynika z błędnej interpretacji przełomowych badań Rogera Sperry’ego, który za swoje odkrycia został uhonorowany nagrodą Nobla. Obserwował on pacjentów cierpiących na padaczkę, którzy w celu ograniczenia napadów, przeszli operację przecięcia spoideł łączących półkule mózgowe.

Prawa półkula przetwarza informacje płynące z lewej strony ciała, natomiast lewa - z prawej. Półkule komunikują się ze sobą głównie za pośrednictwem spoidła wielkiego oraz kilku mniejszych spoideł. Po ich przecięciu przekazywanie informacji między półkulami staje się niemożliwe. Wielu pacjentów po komisurotomii (operacji przecięcia spoideł łączących półkule) pozornie funkcjonuje w normalny sposób. Nieprawidłowości pojawiają się dopiero wtedy, kiedy wystawia się ich na bodźce działające tylko na jedną stronę ciała. Jeżeli pacjentowi po komisurotomii zaprezentujemy w lewym polu widzenia krótkotrwały bodziec, to nie będzie on w stanie nazwać pokazanego przedmiotu, ponieważ informacje nie dotrą do lewej półkuli, w której znajdują się ośrodki mowy. Jednak bez problemu wskaże on lewą ręką na właściwy przedmiot.

Roger Sperry odkrył, że półkule mózgowe pacjentów bezpośrednio po komisurotomii mogą działać niezależnie od siebie. Pacjenci po operacji przecięcia spoideł mózgowych często zachowują się jak dwie osoby, zamieszkujące jedno ciało.

Przykładowo, jeśli osobie po komisurotomii zaprezentujemy w lewym polu widzenia krótkotrwały bodziec np. zdjęcie nagiej osoby, pacjent może zacząć się śmiać (reakcja prawej półkuli mózgowej). Jednak gdy eksperymentator zapyta go, dlaczego się śmieje, badany wymyśli racjonalne uzasadnienie, ponieważ informacje o zaprezentowanym bodźcu nie dotarły z prawej półkuli do lewej, w której znajdują się ośrodki mowy. Pewien pacjent, który przeszedł operację przecięcia spoidła wielkiego, podczas zakupów prawą ręką wkładał produkty do koszyka, natomiast lewą odkładał je z powrotem na półkę. Jednak takie konflikty zwykle ustępują, ponieważ półkule uczą się ze sobą współpracować lub lewa półkula zaczyna hamować zakłócający wpływ prawej.

Pacjenci po komisurotomii stanowią wyjątkowe przypadki. U osób, które nie przeszły operacji przecięcia spoideł, prawa i lewa półkula intensywnie się komunikują i przekazują sobie informacje o docierających do nich bodźcach. Techniki neuroobrazowania potwierdzają, że półkule współpracują ze sobą podczas wykonywania większości zadań.

http://wyborcza.pl/alehistoria/1,121681,13770423,Mapa_mozgu.html


Asymetria półkulowa, czyli lateralizacja


W każdym micie jest jednak ziarnko prawdy. Badania potwierdzają, że istnieją zadania, z którymi jedna z półkul radzi sobie lepiej niż druga. Pełnienie odmiennych funkcji przez prawą i lewą półkulę nazywane jest lateralizacją*. 
Za przykład lateralizacji mogą posłużyć ośrodki mowy, skupiska neuronów, znajdujące się w lewej półkuli. Badania wskazują także, że uszkodzenia mózgu zlokalizowane po lewej stronie zaburzają działanie innych funkcji niż uszkodzenia prawej półkuli. Również techniki neuroobrazowania pokazują, że aktywność prawej i lewej półkuli różni się, w zależności od wykonywanego zadania. Obie półkule przetwarzają te same bodźce, jednak robią to w inny sposób.

Prawa półkula lepiej radzi sobie w rozpoznawaniu emocji (zarówno pozytywnych jak i negatywnych) na podstawie tonu głosu i mowy ciała. Odgrywa również kluczową rolę w wykrywaniu kłamstwa. U osób bez nieprawidłowości w funkcjonowaniu mózgu średnia trafność w rozpoznawaniu kłamców wynosi około 47%. Osoby z uszkodzoną lewą półkulą znacznie lepiej wykrywają kłamstwa - w ich przypadku trafność wzrasta do 60%. Prawa półkula lepiej radzi sobie w analizowaniu relacji przestrzennych, jednak lewa również odgrywa tu pewną rolę.


Pola Honorata, Pomorska Szkoła Psychologii


W wielu przypadkach wcale nie jest tak, że jedna z półkul nie potrafi wykonać zadania - po prostu robi to wolniej i mniej efektywnie niż druga. Uszkodzenia prawej półkuli sprawiają, że pacjenci mówią monotonnie, nie rozpoznają humoru i ironii, nie potrafią identyfikować ekspresji mimicznych oraz mają problemy z orientacją w terenie, nawet w dobrze znanych miejscach.

W lewej półkuli znajdują się ośrodki mowy. Prawa półkula reaguje na dźwięki niebędące mową w podobny sposób, co lewa. Jednak aktywność lewej półkuli jest znacznie silniejsza niż prawej, gdy bodziec stanowią sensowne zdania. Lewa półkula odpowiada za przetwarzanie takich aspektów mowy jak gramatyka, tworzenie oraz rozumienie wypowiedzi. W przypadku informacji wzrokowych prawa półkula przetwarza ogólny zarys bodźców, natomiast lewa ich szczegóły. To, że w lewej półkuli zlokalizowane są ośrodki mowy nie oznacza, że pisarze lub mówcy odznaczają się jej dominującą aktywnością.

Lateralizacja, czyli asymetria czynnościowa prawej i lewej półkuli naprawdę istnieje, a poszczególne obszary w mózgu są wyspecjalizowane w pełnieniu określonych funkcji. Jednak, jak pokazują badania, ludzie w takim samym stopniu wykorzystują obie półkule mózgowe. Kreatywność wcale nie zależy wyłącznie od aktywności prawej półkuli, podobnie jak bycie analitycznym i racjonalnym od lewej. W rzeczywistości to połączenia między różnymi obszarami w mózgu pozwalają ludziom na analityczne oraz twórcze myślenie.


Źródła:
  • Kalat, J. (2006). Biologiczne podstawy psychologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
  • Lilienfeld, Scott O.. (Eds.) (2010). 50 great myths of popular psychology: shattering widespread misconceptions about human behavior Chichester, West Sussex; Wiley-Blackwell
  • http://www.livescience.com/39373-left-brain-right-brain-myth.html


Autor: Emilia Jamróz

*Lateralizacja, inaczej stronność – asymetria czynnościowa prawej i lewej strony ciała ludzkiego, która wynika z różnic w budowie i funkcjach obu półkul mózgowych. Wyraża się np. większą sprawnością ruchową prawych kończyn niż lewych, a także rejestrowaniem przez mózg większej liczby bodźców zmysłowych dochodzących z jednej strony ciała. Lateralizacja jest postępującym procesem, kształtuje się stopniowo wraz z wiekiem i ogólnym rozwojem ruchowym dziecka. Podczas tego procesu kształtuje się przewaga jednej strony ciała nad drugą podczas czynności ruchowych. Za określoną stronność ciała odpowiada przeciwległa półkula mózgowa.
Pewne obszary mózgu kierują określonymi procesami i czynnościami. U większości osób lewa półkula odpowiada za:
-mowę i funkcje językowe (wraz z czytaniem i pisaniem),
-logikę,
-rozumienie oraz programowanie motoryczne.

Natomiast prawa półkula:
-zarządza percepcją przestrzenną,
-umiejętnościami muzycznymi i plastycznymi,
-mimiką i emocjami.
Procesy wzrokowe, słuchowe i umiejętności matematyczne podzielone są pomiędzy obie półkule. Możemy obserwować różne stopnie lateralizacji.
Przeczytaj więcej o lateralizacji na Wikipedia

Share on Google Plus
    Blogger Comment
    Facebook Comment

0 komentarze:

Prześlij komentarz

Wpisz swoje imię, wybierając pole NAZWA z listy. Możesz komentować za pomocą konta FB, klikając Facebook Comment. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin strony.