Nerwowe tiki i nawyki niewerbalne, czyli jak ciało reaguje na stres i lęk


Każdy z nas ma ma jakiś "tik" nerwowy, gdy znajduje się w stresującej sytuacji. Jedni obgryzają paznokcie, inni jąkają się lub chrząkają. Tiki to nie tylko skurcze mięśni twarzy czy też powtarzające się ruchy głowy lub ręki. Tikami są również niektóre czynności, jakie wykonujemy automatycznie, nieświadomie i mimo woli. Są one wyrazem naszych określonych stanów psychicznych lub nerwowego podniecenia. Oto wybrane przykłady i ich możliwe wytłumaczenia:

Chrząkanie w czasie mówienia, szczególnie przed „wyduszeniem" pierwszego słowa może świadczyć o kompleksie niższości i wrodzonej nieśmiałości. Mogą temu towarzyszyć także inne tiki nerwowe, np.mruganie i ciągłe pociąganie nosem, które mają za zadanie rozładować wewnętrzne napięcie. Pociąganie nosem (oprócz kataru) może cechować osobę nie wierzącą we własne możliwości lub odczuwającą kompleks winy. Tiki nerwowe najczęściej pojawiają się w wieku dziecięcym lub w okresie dojrzewania. Zazwyczaj same ustępują, jednak u niektórych ludzi się utrwalają i zostają do końca życia. Nieleczone tiki mogą się bowiem nasilać, w związku z tym należy zgłosić się do psychologa, gdy będą wpływać na jakość naszego życia.

Obgryzanie paznokci i skórek - w medycynie występuje pod określeniem onychofagia, co definiujemy jako nałogowe powtarzanie określonych czynności. Zaliczane jest do zaburzeń obsesyjno- kompulsywnych (inaczej natręctw). Bardzo często towarzyszą mu problemy z wyrażaniem emocji, zaburzenie w zachowaniu oraz problemy z samooceną. Wśród przyczyn tego zaburzenia wymienia się m.in. silny, długotrwały stres, problemy emocjonalne i psychiczne. Towarzyszy osobom zestresowanym, lękliwym, zagubionym lub z depresją. Spotykane jest także u osób dotkniętych nerwicą. Wstydliwość i niska samoocena, perfekcjonizm, stawiane wygórowane oczekiwania,  traumatyczne przeżycia, podobnie jak ból po rozwodzie albo śmierci bliskiej nam osoby, mogą prowadzić do onychofagii. Ten zły nawyk najczęściej znika, jeżeli staniemy się bardziej pewni siebie i bardziej ufni wobec innych.

Upodobanie do powtarzania tych samych zwrotów - to wyraz potrzeby czyjegoś poparcia. To samo dotyczy częstego kończenia zdań słowem, TAK? Jest to brak pewności dla własnych wypowiedzi, szukanie zrozumienia i akceptacji - słowem potwierdzenia dla własnych słów.

Wypisywanie bez potrzeby swojego nazwiska, podpisu na kartkach, notatkach itp. - jest odbiciem dużego ego, możliwej próżności i skupienia na sobie. Ta osoba raczej nie będzie dobrym graczem zespołowym.

Spoglądanie bez potrzeby na zegarek - wyraża nerwowość, brak pewności siebie i poczucia czasu. W życiu zawodowym oznacza oczywiście napięty grafik i chroniczny brak czasu, co jednak może świadczyć o słabej organizacji własnej.

Ciągłe napinanie czoła - oznacza duże skupienie, nadmierny stres lub zadanie ponad siły. Czy na pewno to co robisz warte jest działania wbrew sobie?

Zaciskanie szczęk - to wewnętrzna złość lub skumulowana frustracja, tak samo jak zaciskanie pięści. Osoba ta ma o coś pretensje, niewypowiedziane żale lub sytuacje stresowe i problemy ją przerastają. Może wybuchnąć lub komuś (sobie) zaszkodzić. Jeśli stres jest silny i długotrwały zaczniemy zaciskać zęby także w nocy, a w efekcie budzić się z bólem. Może dojść nawet do zgrzytania zębami. Należy koniecznie przed snem robić proste ćwiczenia rozluźniające szczękę.


Sygnały niewerbalne świadczące o niepewności, dyskomforcie, braku zaufania


  1. Duża ilość samouspokajaczy (np. głaskanie się po ramionach, zagryzanie palców, bawienie się włosamy, krawatem, biżuterią, itp.)
  2. Zamknięta postawa ciała (bariery z rąk lub nóg)
  3. Odchylenie do tyłu
  4. Wycofanie się, odsuwanie się od drugiej osoby
  5. Unikanie kontaktu wzrokowego
  6. Napięte mięśnie
  7. Niewygodna postawa ciała
  8. Spięte ramiona
  9. Szybkie, nerwowe ruchy
  10. Duża ilość gestykulacji
  11. Napinanie ust

Sygnały niewerbalne związane z lękiem, dużym stresem


  1. Częste mruganie powiekami
  2. Zwilżanie warg (np. poprzez oblizywanie)
  3. Wiercenie się na krześle
  4. Drganie nóg
  5. Gryzienie palców
  6. Zagryzanie warg
  7. Gryzienie końców włosów lub palców
  8. Skubanie dłoni
  9. Ściskanie, wykręcanie dłoni
  10. Chrząkanie, przeczyszczanie krtani
  11. Załamania głosu
  12. Ciężki, szybki oddech

Każdy z nas jest inny

Pamiętajmy, że wzorce zachowań u każdego człowieka są nieco inne. Jedna osoba, gdy czuje się niepewnie rusza się szybko, zaciska pięści i dotyka twarzy, inna bawi się pierścionkiem, zagryza wargi i odchyla się do tyłu, jeszcze inna spowalnia i zakłada ręce na piersiach. Wszelkie opisy to tylko sugestie. Bez ustalenia normy dla danego człowieka, analiza mowy ciała nie ma sensu
Aby być pewnym, że prawidłowo interpretujemy sygnały niewerbalne zawsze szukajmy zespołów zachowań. Nie wystarczy jeden element zachowania, bu dokonać interpretacji. Jeśli emocja jest silna, sygnały będą się powtarzać.

Share on Google Plus
    Blogger Comment
    Facebook Comment

1 komentarze:

  1. Jak radzić sobie z problemem w wypowiedzeniu wyraźnie początku zdania?
    Domyślam się, iż przyczyna jest podobna jak przy chrząkaniu i odchrząknięcie jest jakąś formą rozpoczęcia zdania.
    Co innego można można robić?

    OdpowiedzUsuń

Wpisz swoje imię, wybierając pole NAZWA z listy. Możesz komentować za pomocą konta FB, klikając Facebook Comment. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin strony.