Niekontrolowane objadanie się. Jakie są przyczyny bulimii?

Etiologia bulimii jest niezwykle złożona. Przede wszystkim dotyka ona osób niestabilnych emocjonalnie, mających niską samoocenę, chorych na depresję. Czy przyczyn choroby można upatrywać w złych relacjach rodzinnych? Czy promowany w mediach wizerunek szczupłej sylwetki wpływa na powstanie bulimii u młodych kobiet?

Osoby z bulimią psychiczną nadmiernie koncentrują się na zagadnieniach dotyczących masy ciała i wyglądu. Na tej podstawie dokonują także samooceny. Są bardzo ambitne, angażują się w różnego rodzaju działalność (np. nauka, sport, taniec itd.). Swoje obowiązki wykonują rzetelnie i sumiennie. Charakterystyczna dla dziewcząt z bulimią psychiczną jest także niestabilność emocjonalna – przejawiają one impulsywność oraz symptomy depresji. Ponadto część z nich ma uszkodzony mechanizm samokontroli. W konsekwencji np. nie potrafią ograniczyć ilości przyjmowanego pokarmu. Dziewczęta chore na bulimię są raczej towarzyskie i wesołe. Pomimo tego dość często czują się samotne i nierozumiane przez rówieśników. Znaczna część tych dziewcząt jest uzależniona od alkoholu lub narkotyków.

M. Wolska, na podstawie analizy literatury przedmiotu i własnych doświadczeń badawczych i klinicznych, proponuje, aby do charakterystycznych cech dziewcząt chorujących na bulimię zaliczyć:
  • niestabilność emocjonalną (labilność nastroju, impulsywność, skłonność do depresji);
  • niską samoocenę;
  • trudności w akceptowaniu siebie, szczególnie własnego wyglądu;
  • brak samokontroli;
  • wysokie ambicje połączone z brakiem poczucia sukcesu.

Kryteria diagnostyczne bulimii


Choroba polega na przyjmowaniu dużej, niekiedy olbrzymiej, ilości pokarmu w krótkim czasie - niekiedy wartość kaloryczna takiego posiłku kilkakrotnie przekracza dzienne zapotrzebowanie. Napady obżerania mogą występować raz na kilka dni, mogą też być inicjowane kilka razy dziennie. Cechą znamienną bulimii są działania kompensujące wspomniane napady, czyli aktywności przeciwdziałające przytyciu, które mogą przybierać na przykład postać:
  • prowokowania wymiotów,
  • używania środków przeczyszczających,
  • używania środków moczopędnych,
  • intensywnych ćwiczeń fizycznych,
  • intensywnej diety lub głodówki między napadami.
Poniżej przedstawiamy kryteria diagnostyczne bulimii, które zostały opracowane po to, aby niejako zdefiniować chorobę i ułatwić lekarzom diagnozę.

A. Nawracające epizody objadania się. Epizod objadania się charakteryzuje się oboma z następujących cech:
  • jedzenie w wyodrębnionym okresie (np. w ciągu dwóch godzin) takiej ilości pożywienia, która zdecydowanie przekracza to, co większość ludzi zjadłaby w podobnym czasie w podobnych okolicznościach;
  • poczucie braku kontroli nad jedzeniem w czasie takiego epizodu (np. poczucie, że nie można zaprzestać jedzenia lub zapanować na tym, ile się zjada).
B. Nawracające, nieodpowiednie zachowania kompensacyjne podejmowane w celu zapobieżenia przyrostowi masy ciała, takie jak: samoprowokowanie wymiotów, nadużywanie leków czyszczących, moczopędnych, wlewów przeczyszczających lub innych leków, głodowanie lub nadmierne ćwiczenia fizyczne.
D. Samoocena pozostaje pod nadmiernym wpływem kształtu i masy ciała.
E. Zakłócenie nie występuje wyłącznie podczas epizodów Jadłowstrętu psychicznego.

Historia prowokowania wymiotów


Samo prowokowanie wymiotów po obfitych posiłkach ma długą historię. Już w starożytnym Rzymie istniały "vomitoria" - pomieszczenia przeznaczone do wymiotowania, a zwyczaj ucztowania, a następnie wymiotowania, aby zwiększyć możliwości spożycia, był stosunkowo powszechny. Podobno gorącymi zwolennikami takiego postępowania byli cesarze Klaudiusz i Witeliusz. W kulturze staroegipskiej kultywowany był obyczaj comiesięcznego oczyszczania ciała za pomocą indukowanych wymiotów i biegunek, a powszechne było przekonanie, że choroby pochodzą od pożywienia. Stąd wywodziły się średniowieczne zalecenia lekarzy, którzy przeczyszczanie i wymioty uważali za jeden ze sposobów leczenia.

Istotną różnicą między tymi historycznymi zachowaniami było to, że nie miały one żadnego związku z tendencją do uzyskania szczupłej sylwetki, ba - szczupłość w naszym rozumieniu była dla naszych przodków wręcz odpychająca.

Bulimia jest terminem zapożyczonym z greki oznaczającym patologiczne obżarstwo. Schorzenie wyróżniono jako jedno z zaburzeń psychicznych dopiero w latach 70-tych XX wieku, traktując je jako inną postać anoreksji. W latach 80-tych badania epidemiologiczne pokazały, że bulimia jest dużo bardziej pospolita niż anoreksja.

Przyczyny bulimii


Tak jak w przypadku innych zaburzeń odżywiania, w przypadku bulimii nie jest do końca jasne co powoduje chorobę. Uważa się, że bulimia zwykle zaczyna się od niezadowolenia z własnego wyglądu, oraz obawami co do własnych wymiarów i wagi. Konsekwencją tego jest próba odchudzania się, zazwyczaj nieudana i prowadząca do napadów obżarstwa. Obawa przed przytyciem zwiększa się, pojawia się także poczucie winy, które jest chwilowo łagodzone kolejnym napadem. I tak koło się zamyka.

Uznaje się, że za wykształcenie się bulimii odpowiada szereg różnych czynników pochodzących z różnych kręgów:

Czynniki biologiczne
Ponieważ wystąpienie zaburzeń odżywiania w najbliższej rodzinie jest czynnikiem ryzyka w zachorowaniu na bulimię, uważa się, że choroba ta może mieć podłoże genetyczne (należy tutaj zaznaczyć, że ten czynnik ryzyka może wynikać z przenoszenia wypaczonych wzorów i standardów związanych z jedzeniem). Badania przeprowadzane na bliźniętach pokazują, że istnieje tendencja do chorowania obu bliźniąt na ten sam typ zaburzeń odżywiania.

Określenie wpływu zaburzeń hormonalnych na powstawanie bulimii jest niezwykle trudne, dlatego, że choroba sama w sobie wpływa znacząco gospodarkę hormonalną organizmu. Z tego powodu jest prawie niemożliwe określenie czy nieprawidłowy poziom danego hormonu jest skutkiem czy przyczyną choroby. Niemniej jednak badania pokazują, że jako przyczyny bulimii należy brać pod uwagę:

  • przewlekle podniesiony poziom hormonów stresu (hormony z grupy glikokortykoidów odpowiedzialne mi.in. za regulację gospodarki węglowodanowej);
  • zaburzenia funkcji neuroprzekaźników: serotoniny (samopoczucie, lęk, apetyt), norepinefryny (stres) i dopaminy (mechanizm nagrody);
  • zaburzenia poziomu greliny, hormonu odpowiedzialnego m.in. za odczuwanie głodu i szybkość metabolizmu.

Czynniki psychologiczne i rodzinne
Istnieje pogląd, że pewne cechy osobowości oraz problemy emocjonalne mają istotny wkład w powstawanie bulimii, wymienia się tutaj: niską samoocenę, poczucie beznadziejności, paniczny lęk przed przytyciem, problemy z kontrolowaniem zachowań impulsywnych, niestabilność emocjonalną, nieumiejętność wyrażania gniewu. Należy tutaj zaznaczyć, że dzięki nauce wiadomo obecnie, iż wiele cech osobowości uważanych jeszcze kilka lat temu za wynikające z wpływu środowiskowego, ma w rzeczywistości podłoże genetyczne. Dlatego coraz trudniej jest rozgraniczyć te dwie sfery - biologiczną i psychologiczną. W rodzinach chorych na bulimię często obserwuje się konfliktowość, tendencję do nieprzewidywalnych zachowań. Inne czynniki związane ze środowiskiem rodzinnym to:

  • brak poczucia bezpieczeństwa w dzieciństwie
  • zachowania rodziców - badania pokazują, że około 40% odchudzających się dziewcząt w wieku 9-10 lat, robi to za namową matek, matki osób chorób na bulimię mają tendencje do bycia bardzo krytycznymi, a także zdystansowanymi emocjonalnie względem swoich dzieci;
  • posiłki rodzinne - zaburzenia odżywiania, w tym bulimia, pojawiają się rzadziej w rodzinach, dla których wspólny posiłek jest normalną częścią dnia, w odróżnieniu od rodzin, które niezwykle rzadko zasiadają razem do stołu, lub też nadmiernie celebrują rodzinne posiłki;
  • historia zaburzeń emocjonalnych i uzależnień w najbliższej rodzinie;
  • historia związana z wykorzystaniem na tle seksualnym - odsetek kobiet z takim epizodem wśród bulimiczek jest o 35% większy niż w przypadku kobiet zdrowych.

Czynniki socjologiczne i kulturowe
W kulturze zachodniej szczupłość jest wyznacznikiem sukcesu i wartości człowieka, przez co kobiety są poddawane presji, aby być szczupłymi. Mass media - kolorowe magazyny i programy telewizyjne jako piękności pokazują przeważnie bardzo szczupłe modelki, pytanie czy to media tworzą takie trendy czy jedynie zaspokajają potrzeby publiczności jest otwarte, natomiast u wielu osób powodują utrwalenie stereotypu, że tylko szczupłe jest piękne i ma szansę stać się popularnym.

Następstwa bulimii


Konsekwencje psychiczne
Osoba chora na bulimię ma silne poczucie winy, niską samoocenę, które z czasem przechodzą w depresję (w najcięższych przypadkach może prowadzić do prób samobójczych). Dalsze konsekwencje to utrudnienie nawiązywania relacji z innymi ludźmi, a także autoagresja, która czasem prowadzi do samo okaleczania się. Osoby dotknięte bulimią często nawiązują kontakty seksualne z przypadkowymi partnerami (promiskuityzm), mają także skłonność do nadużywania alkoholu i środków odurzających. Innym przykładem autodestrukcyjnego zachowania w bulimii bywa kleptomania.

Konsekwencje fizyczne
Najbardziej powszechnym skutkiem bulimii są zaburzenia równowagi elektrolitów - w szczególności hipokaliemia, która może prowadzić do zaburzeń pracy serca (arytmia, wstrząs kardiogenny, zawał mięśnia sercowego) oraz osłabienia siły mięśniowej. Inne możliwe zaburzenia elektrolitowe to: niski poziom wolnych jonów wapnia (zaburzenia krzepnięcia, osłabienie kości i zębów, zaburzenia przewodnictwa impulsów nerwowych, zwiększenie ryzyka osteoporozy) i chloru (zaburzenia gospodarki wodnej i procesu trawienia).

U pacjentów, którzy jako kompensację napadów obżarstwa stosują prowokowanie wymiotów (najliczniejsza grupa) występują znaczne uszkodzenia szkliwa zębów na skutek częstego kontaktu z kwasem żołądkowym. Ubytki spowodowane bulimią różnią się od ubytków spowodowanych innymi przyczynami - są uogólnione, a leczenie stomatologiczne jest nieefektywne. Częste wymiotowanie powoduje także przewlekłe podrażnienie gardła, obrzęk ślinianek podżuchwowych (jeden z pierwszych pojawiających się objawów) i przyusznych, rany na języku, oraz powstawanie charakterystycznych blizn i otarć na palcach dłoni (obecność takich śladów stwierdza się zazwyczaj tylko na jednej ręce - objaw Russella).

Przy kompensacji wymiotami występują także uszkodzenia przełyku i żołądka, oraz krwawienia w obrębie przewodu pokarmowego, perforacja żołądka, rozciągnięcie żołądka, zaparcia (zależność metabolizmu od środków przeczyszczających), zapalenie trzustki, wrzody żołądka i dwunastnicy. Przy gwałtownych wymiotach może dojść do pęknięcia przełyku lub żołądka. Za najbardziej drastyczną konsekwencję wymiotowania uznaje się nowotwór krtani lub przełyku. Przy nadużywaniu środków przeczyszczających często dochodzi do osłabienia ścian odbytnicy i wystąpienia hemoroidów.

Leczenie bulimii

Proces leczenia bulimii jest przeważnie skomplikowany, a ponad to zagrożony dużym ryzykiem niepowodzenia, co może zniechęcać do dalszej walki o zdrowie. Aby leczenie było skuteczne musi zaistnieć złożona kombinacja wielu czynników, gdzie zmotywowany pacjent i doświadczony personel są najważniejszymi.

Istniej kilka sposobów leczenia bulimia. Farmakoterapia (podawanie leków) jest często dość skuteczne, według niektórych badań jest nawet równie skuteczna co psychoterapia. Jednak panuje pogląd, że profesjonalne leczenie bulimii powinno obejmować psychoterapię, ze szczególnym uwzględnieniem terapii behawioralno-poznawczej oraz terapii rodzinnej. Można więc napisać, że terapia tego zaburzenia odżywiania powinna obejmować psychoterapię oraz farmakoterapię.

Na samym wstępie wspomniany jest aspekt motywacji pacjenta - ten czynnik jest niemożliwy do przeoczenia. Nie można zmusić osoby chorej do leczenia zaburzeń odżywiania. Natomiast ważnym zadaniem psychologów, lekarzy, rodziny i znajomych bulimiczki/bulimika jest motywowanie do podjęcia leczenia celem rozstania się z patologicznymi metodami regulowania emocji, nauczenia się odpowiednich sposobów odżywiania, wytworzeniem prawidłowego obrazu własnej osoby (w tym ciała).


Źródło
http://bulimia.mam-efke.pl/index.php?go=wstep_do_bulimii
Share on Google Plus
    Blogger Comment
    Facebook Comment

2 komentarze:

Wpisz swoje imię, wybierając pole NAZWA z listy. Możesz komentować za pomocą konta FB, klikając Facebook Comment. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin strony.